16 Ekim 2019 Çarşamba 18:20

ANASAYFA l Bunamaya dikkat

30.11.-0001 Pazartesi - 0:00

<p>Halk arasında bunama olarak bilinen ve 65 yaş üstü insanları etkileyen demans, kalıcı olarak bilişsel yeti kaybına yol açıyor. Bu amansız hastalığa yakalanan yaşlılar, zamanla sosyal ve mesleki becerilerini kaybetmekle kalmayıp günlük hayattaki işlevselliğin büyük kısmını kaybedebiliyor. <strong>Acıbadem Kocaeli Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Hakan Şilek,</strong> hastalığın en önemli dezavantajının yaşayan kişi tarafından fark edilmemesi olduğunu söyleyerek, erken tanı için yakınlarına hastalığı tanımada yol gösteriyor.</p>
<p> </p>
<p> </p>
<p>Demans, insan ömrünün daha uzun olduğu batılı toplumlarda daha sık görülüyor. Türkiye daha genç popülasyona sahip fakat ülkemizde de bu hastalıktan etkilenen kişilerin sayısı giderek artıyor. Yaş ilerledikçe bunamaya yakalanma riskinin arttığına değinen Dr. Hakan Şilek, hastalığın 65 yaş üstünde görülme oranını yüzde 5-11 olarak ifade ederken, 85 yaş üstünde bu oranın yüzde 40’tan fazla olduğunu vurguluyor. Dr. Hakan Şilek, demansın bu dört temel özellikle kendini belli ettiğini anlatıyor:</p>
<p> </p>
<p> </p>
<p><strong>1- Kısa süreli hafıza kaybı başlıyor</strong></p>
<p><strong> </strong></p>
<p>Demans hastalarının temel sorununun hafıza kaybı olduğunun altını çizen Dr. Hakan Şilek, beraberinde soyut düşünme ve karar vermede bozulmalar meydana geldiğini söylüyor. Hafıza kaybının genelde adres şaşırma, yer ve yön bulamama şeklinde başladığını söyleyen Dr. Hakan Şilek, “Kişilerin yakın zamanda olan olayları hemen her zaman unuttuğu ve sıkça aynı şeyleri sorduğu görülüyor” diyor. Demansın beyindeki ‘hipokampüs’ bölgesini etkilediğini bu nedenle kısa süreli hafızanın bozulduğunu belirten Dr. Hakan Şilek, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Zamanla  hastalık ilerliyor ve beynin büyük bir kısmı etkileniyor. Hastalığın ilerlemiş evrelerinde geç hafıza da etkilenmeye başlıyor. Normalde bebeklikten ergenlik ve erişkin çağına kadar beynimiz nasıl gelişiyorsa, bu hastalıkta tam tersi gerçekleşerek bebeklikteki beyin seviyesine doğru gidiyoruz.”</p>
<p> </p>
<p> </p>
<p><strong>2- Davranışlar değişiyor</strong></p>
<p> </p>
<p>Demanslı kişiler çoğunlukla bilişsel bir kayıp yaşadığının farkında olmuyor. Bu nedenle yakınları bu hastalıktan şüphelendiğinde doktora götürmekte zorluk çekiyor. Dr. Hakan Şilek çoğu zaman davranışların değiştiğinden de söz ediyor: “Kişi eskiye göre daha alıngan  oluyor, hemen sinirleniyor. Kimi  hastalar ise, tam tersi davranışlar gösterebiliyor. Gençliğinde oldukça huysuz ve zor bir kişiyken demansta oldukça sakin, hiçbir şeye karışmayan tepkisiz bir kişiye dönüşebiliyor. Az konuşup, sürekli gülümseyen yaşlılara dönüşüyorlar”</p>
<p> </p>
<p><strong> </strong></p>
<p><strong>3- Psikolojik bozulmalar başlıyor</strong></p>
<p><strong> </strong></p>
<p>Bu yıkıcı ve üzücü süreçte bazen hastalar oldukça agresif ve huzursuz olabiliyor. Zaman  zaman halüsinasyonların (kedi, yılan, köpek gibi görsel imajlar, yabancı kişiler veya çoktan vefat  eden eş), şüphelerin ve asılsız iddiaların da rahatsızlığa eşlik ettiğini söyleyen Dr. Hakan Şilek, “Oldukça  ısrarlı bir  şekilde  yakınlarının onu zehirlemeye çalıştığını iddia  edebilirler. Veya ‘Paramı çaldılar’ gibi aslı olmayan suçlamalarda bulunabilirler.” diyerek hastalığın ciddi boyutlara ulaşabileceğini anlatıyor.</p>
<p> </p>
<p> </p>
<p><strong>4- Düşmeye eğilim artıyor</strong></p>
<p> </p>
<p>Demans hastalarının beyni, hafıza ve düşünme anlamında olumsuz etkilenmekle kalmıyor zamanla vücudun denge merkezi de etkileniyor. Bu nedenle çok sık düştükleri görülüyor. Yaşlılığın verdiği güç kaybı, bakımın azalması, hastalık ve beslenme bozuklukları kişileri enfeksiyonlara daha açık hale getirdiğinden oldukça sık, solunum yolu veya idrar yolu  enfeksiyonlarına maruz kaldıkları biliniyor. Bu gibi olumsuzluklar hastalığın genel görünümünü (klinik tabloyu) daha çok bozduğundan, çevresindekilerin yardımı her zamankinden önemli. Dr. Hakan Şilek, “Demans hastaları kendileri kabul etmese dahi başkalarının yardımına ihtiyaç duyar” diyerek, belirtilerin çevresindekiler tarafından fark edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor: “Bir demanslının kendisini iyi hissetmediğini söylemesini bekleyemeyiz. Çoğu zaman aç olduğunu bile fark etmez. Ciddi  bir ağrı çekiyor da olabilir ama size söyleyemez. Çünkü onu algılamada ve ifade etmede zorluk çekerler.”</p>
<p> </p>
<p> </p>
<p><strong>Geç kalmayın</strong></p>
<p> </p>
<p>Demans hastalarının erken evrede tanı almaları çok önemli. Dr. Hakan Şilek’e göre; genelde demans yakınmaları ile doktora getirilen kişilerin en az bir senedir bu durumla yaşadığı ortaya çıkıyor. Dr. Hakan Şilek, hastalığın tanısında en sık ve en pratik yöntemlerden biri olarak mini mental testten şöyle bahsediyor: “Bu test 30 sorudan oluşuyor ve bu testle kabaca bir kişinin demans olup olmadığı anlaşılabiliyor. Ancak her zaman değil. Her hastalıkta olduğu gibi bu hastalıkta da ileri testlere başvuruyoruz.” Demans tedavisinde amaç; hastalığın seyrini mümkün olduğunca yavaşlatmak. Bunda ilaç tedavilerinden yararlanılıyor. Erken evrelerde iyi yanıt veren ilaç tedavisinin zamanla etkisi azalıyor. Bu nedenle hastalığı önlemede ve geciktirmede beynin zinde tutulması gerektiğinin önemine dikkat çeken Dr. Hakan Şilek, yaşlılıkta aktif çalışmaya, okumaya ve sosyal faaliyetlere ara vermeden devam etmek gerektiğini belirtiyor.</p>
<p> </p>
<p><strong>***KUTU***</strong></p>
<p><strong> </strong></p>
<p><strong>Her unutkanlık demans değil</strong></p>
<p> </p>
<p>Unutkanlık, insanları “Acaba bunuyor muyum?” düşüncesine itebiliyor. Ancak demansın 65 yaş üstü kişilerde görüldüğünü hatırlatan Dr. Hakan Şilek, eğer kişi daha gençse başka rahatsızlıkların akla geldiğini söylüyor. Öncelikle vitamin B12 kan düzeylerine bakılması gerektiğini ifade ederek, guatr ve depresyon gibi rahatsızlıklardan da şüphelenilebildiğinden bahsediyor. Gençler genellikle kliniğe “Son zamanlarda çok unutkanım” diye başvurduklarında, önemli bir kısmında aşırı yoğun ve stresli bir dönemde olduklarının ortaya çıktığını da ekliyor.</p>
<p> </p>

Paylaş

YORUMLAR

Toplam 0 yorum bulunmaktadır.